Occupy Yourself

Onderstaand opiniestuk verscheen in de Volkskrant van 28 oktober 2011

Aan een gevel tegenover het Neudeplein, het stadshart van Utrecht, hangt momenteel een reusachtig opgeblazen reclame van modebedrijf WE. Daarop staat een jongeman wiens gezicht schuil gaat achter een wegwerpbeker die hij tussen zijn tanden klemt. De foto is voorzien van de vette tekst:
Always be yourself. Life is too short to be someone else.
Als een gebod hangen deze woorden boven het publieke domein. De ironie wil echter dat hier sprake is van een hardnekkige misvatting die de sfeer in het publieke domein juist ondermijnt.  Een mens kan namelijk nooit helemaal zichzelf zijn omdat hij geen enkelvoudige identiteit bezit. Ieder mens beschikt al naar gelang de omstandigheden en de mensen met wie hij verkeert  over meerdere identiteiten en is dus niet reduceerbaar tot één enkele essentie. Wij kunnen dus nooit weten wie of wat ons ware authentieke zelf precies is. Wat we ’zelf” noemen is weinig meer dan een verlangen naar een houvast in een veranderlijke wereld.  Naarmate ons zelfbewustzijn toeneemt worden we ons bovendien niet alleen bewuster van onze gebroken verhouding tot de buitenwereld, maar ook van het feit dat we niet langer met onszelf samenvallen omdat er tegenstrijdige stemmen in ons opklinken. Zoals Plato schreef: ieder mens is in conflict met zichzelf. Zodoende staat ons zelfbewustzijn gelijk aan een permanente identiteitscrisis die slechts  kan worden overwonnen door een bewustzijnsverlies die tegenwoordig wordt gepropageerd onder de noemer “jezelf zijn.”  Eigenlijk is dit een toestand waarin alle verschillende stemmen van het pluriforme zelf het zwijgen wordt opgelegd ten gunste van die ene tirannieke stem van het zogenaamde ware zelf.  De 18e eeuwse filosoof Jean Jacques Rousseau was de eerste die ’jezelf zijn’ als nastrevenswaardig ideaal beschouwde.  Als geen ander verdiepte hij zich in zichzelf, tot hij tot de conclusie kwam: ‘Niets lijkt zo weinig op mijzelf als ikzelf’.  De 19e-eeuwse dichter Rimbaud zei het zo: “Je est un autre” oftewel  “Ik is een ander.’  Vrij vertaald: een mens valt uiteen in een geobserveerde en een observator, bovendien bestaat elk ik slechts bij de gratie van een ander.  De misvatting dat wij overal en altijd onszelf zouden kunnen en zelfs moeten zijn is vooral een aansporing om de aanwezigheid van de ander te ontkennen. Sterker nog: een aansporing tot  schaamteloosheid. Tot graaigedrag en hufterigheid. Always be yourself: strijk je bonus op, ook als je je bedrijf naar de  afgrond voert en er massaontslagen vallen. Het leven is te kort om je in te leven in anderen. Zuip je dus klem en pis in de binnenstad tegen de eerste de beste huisdeur. Laat ook in een stiltecoupé je ringtones rinkelen, installeer in je auto een wooferluidspreker en zet het volume zo hard als het kan. Act out, zoek je grenzen op en overschrijdt die. Zo haal je de media want berichten over mensen die door het lint gaan verkopen goed en leveren nieuwe adverteerders op. Zoals  WE, dat zijn naam in het kader van haar reclamecampagne beter zou kunnen omdopen in IK. Op de website van het modebedrijf  prijkt  een foto van een model dat zich schijnbaar heeft opgewerkt tot een staat van bacchantische razernij:  met de haren voor haar ogen en dierlijk ontblote tanden dreigt ze de toeschouwer met een takkenbos alsof het een hooivork is. Wat zou de fotograaf tegen haar gezegd hebben? Occupy yourself, wees slaaf van je gebrek aan zelfbeheersing, ga uit je dak?

R


Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s