Een verbijsterde dompteuse/ A Bewildered Animal Tamer: Daniel Richter

Als een bloedspoor door een sneeuwlandschap, als een karavaan van rode pinguins. Army of traitors (2 x 3 m, 2011), een recent en geweldig schilderij van Daniel Richter, dat onlangs nog te zien was in galerie Contemporary Fine Arts in Berlijn. Klik er maar eens op! Slaat dit wellicht op het verraad van die sociaaldemocraten die met hartelust meewerkten aan de privatisering dmv de uitverkoop van de overheid? Dat mag u helemaal zelf bepalen.

Over Richter schreef ik twee keer, een maal in de Groene Amsterdammer, naar aanleiding van zijn grote solo in het GEM van oktober 2007/maart 2008, en een maal in het Financieel Dagblad naar aanleiding van een expositie in galerie GRIMM in Amsterdam.

EEN VERBIJSTERDE DOMPTEUSE (English translation below the Dutch text)

Alle kunst is een abstractie van de werkelijkheid. Het onderscheid tussen abstractie en figuratie is maar een constructie. Neem nu Fool on a Hill(1999), van de Duitse kunstenaar Daniel Richter(1962). Het forse doek (255 x405 cm) doet weliswaar heel abstract aan maar lijkt tegelijk een figuratieve weergave van een abstract decor. Onderin het beeldvlak is namelijk een witte ruimte uitgespaard waardoor de illusie van een leeg podium is gecreëerd. Het decor is de enige act. Een dionysische wemeling van felgekleurde en hectisch dansende vormen –een mix van surrealistische arabesken, dripping à la Pollock, psychedelische flowerpower en graffiti—springt de toeschouwer tegemoet. Het kan bijna niet anders of hier is sprake van een verbeelding van de oerchaos van het Zijn, de duizelingwekkende diversiteit en ziedende overvloed van de natuur. Richter opent grootse schouwtonelen. En hoe meer er te zien valt hoe meer door alle drukte de pijnlijke leegte van het niets schemert.


Dat geldt ook voor de imposante figuurstukken die hij vanaf de eeuwwisseling schildert. In Fun de siècle(2002) verlicht een villa de nachtelijke tuin waar een reusachtige messianistische figuur gitaar speelt voor een publiek dat vooral bestaat uit naakte stelletjes die volledig in zichzelf opgaan. Behalve de vage spiritualiteit en het hedonisme is er niets dat hen bindt. De omringende duisternis en de bladerloze bomen met hun vergeefs naar de hemel reikende takken maken duidelijk dat een echte transcendentie er niet inzit.

Ook in Punktum(2003) lijkt sprake van een messias. Temidden van een met vurige kleuren geschilderde mensenmassa is een sneeuwwit silhouet op een duistere aarde neergedaald. Afgaande op de angstige en bezorgde gezichten wordt hij echter allerminst als wonderdoener onthaald.
Keer op keer etaleert Richter scepsis ten aanzien van grote utopieën die verlossing beloven. Het is hem niet ontgaan dat voor de creatie van een nieuwe mensheid miljoenen mensen zijn geofferd. In Captain Jack(2006) zien we het bloedrode silhouet van een geüniformeerde enkeling met pistool in de hand tegenover een kaalgeschoren menigte.

Tot ieders afgrijzen dwarrelen er papieren uit zijn rechterhand. Het pleidooi is afgewezen, het laatste oordeel geveld, iedereen moet sterven. En toch zindert het doek van kleur terwijl het bovendien uit een bont decor van heterogene architectuurelementen bestaat.

Hoezeer Richter´s personages ook naar verlossing snakken, zij ontsnappen nooit aan het strijdperk van de natuur en de geschiedenis. In Tuwenig(2004) is een vrouw in variétépakje in een nachtelijk bos omsingeld door wolfshonden. Haar bezwerende gebaar is dat van een verbijsterde dompteuse. Tussen het groene gras krioelen rode verfklieders, op de achtergrond zien we pierlala. Het is een sterk en bovendien humoristisch beeld van de menselijke situatie. Ook daarin schuilt de kracht van Richters werk: zwaarte en lichtvoetigheid zijn voortdurend in dialoog met elkaar. Met de nonchalance van een rijke erfgenaam strooit hij met citaten uit de hele kunstgeschiedenis, stripboeken en andere massamedia. Al kun je eigenlijk niet van citaten spreken, daarvoor heeft hij ze tezeer in zijn eigen idioom vertaald en verborgen.

In Pink Flag(2003) vechten honden, paarden en worstelaars tegen de achtergrond van een flatgalerij die wordt gesuggereerd door een abstract mozaiek van vrolijke kleurvakjes.
Ondanks de oorlog van allen tegen allen biedt Richters fenomenale kleurspectrum enige troost. Prachtig is ook zijn gebruik van luminescente kleuren, die ontleend zijn aan infrarode warmtebeeldcamera´s. Zo lijken de lichamen van zijn personages hun emotionele temperatuur te verraden. Richter’s spektakels baden bovendien vaak in bliksem-, röntgen- of atoomflitslicht. Explosief en kortstondig licht dat vooral het tijdelijke van alles zichtbaar maakt. Op talrijke grootformaten wisselt Richter zijn virtuoze Bruegeliaanse massaregie af met het achteloze schildersgebaar: het is maar kunst, niet de werkelijkheid. Juist die relativering maakt zijn werk nog waarachtiger.

R.O in de Groene Amsterdammer, al had de eindredactie de titel veranderd in Het is Maar Kunst

DANIEL RICHTER
Die Palette 1995-2007
GEM-Museum voor actuele Kunst
Den Haag tot 23 maart 2008

VRIEND OF VIJAND?

Een kenmerkend motief in het werk van Caspar David Friedrich(1774-1840), de aartsvader van de Duitse romantici, is de op de rug geziene figuur tegen de achtergrond van een imposant berglandschap. Ook in recente olietekeningen van zijn landgenoot Daniel Richter(1962) komen we meerdere rugfiguren tegen.

Alleen dragen ze hier tulbanden, kaftans en soms een geweer. Bovendien heeft het ruige landschap veel weg van Afghanistan. Zijn het Talibaanstrijders? Is dit de vijand, of staan zij aan onze kant? Aangezien we over hun schouders meekijken en ons dus ongeveer op hetzelfde standpunt bevinden ontkomen we er niet aan om ons in hun gemoedstoestand te verplaatsen. De verte lonkt, maar de toekomst is ongewis.

Als hemelbestormende romantici klauteren we met een groepje de bergtop op, waarachter rookwolken opstijgen: hoe dichter bij de hemel hoe dichter bij het front, en andersom.

Soms lijken we eerder verzeild in een avontuur van Kara Ben Nemsi, Karl May’s nobele Arabische held. Ook zien we op enkele tekeningen eenzame rugfiguren die geen geweer dragen maar gitaar spelen in het openluchttheater van de natuur. Of het nu Karl May-personages of hippies of Talibaanstrijders zijn, Richter speelt dus een spel met onderling verwisselbare romantische identiteiten. Bovendien zet hij het neer met vibrerende lijntjes die de permanente metamorfose van de verschijningsvormen weergeven. Naast elf tekeningen toont galerie Grimm ook tien schilderijen.

In Flash (2009) zien we een twintigtal opvarenden zich vastklampen aan een omgekiepte reddingssloep. Uiteindelijk lijden alle romantische idealen schipbreuk.  De individuele trekken van de drenkelingen zijn geabstraheerd tot algemene gezichten van radeloze angst en schatplichtig aan Edvard Munch. Ontdekt door een zoeklicht schreeuwen ze in onze richting om hulp.

Rogier Ormeling Financieel Dagblad

DANIEL RICHTER  28 nov-9 januari 2010 Galerie GRIMM Amsterdam

 

tumblr_lt673eI6bJ1r07w9t

A BEWILDERED ANIMAL TAMER  

All art is an abstraction of reality. The distinction between abstraction and figuration is just a construction. Take Fool on a Hill (1999) by German artist Daniel Richter (1962). Although this large canvas has a very abstract touch, it also looks like a figurative representation of an abstract décor. The fact is, at the bottom of the image a white space is left open, thus creating the illusion of an empty stage. The theatre setting is the only act. A Dionysian teeming of brightly coloured and hectic dancing forms – a mixture of surrealist arabesques, drippings reminiscent of Pollock, psychedelic flower power and graffiti – greets the spectator. This cannot but be a representation of the primal chaos of Existence, the dizzying diversity and seething abundance of nature. Richter opens spectacular scenes. And the more he reveals, the more the painful emptiness of nothingness, filters through the hustle and bustle.

fea776ac03aa14ad72bc2514ce7ea1d7

The same applies to the imposing figure pieces he has been painting since the turn of the century. In Fun de siècle(2002), a villa lights up the garden at night, in which a gigantic Messianic figure plays the guitar in front of an audience consisting mainly of naked couples that are totally wrapped up in themselves. Apart from the vague spirituality and the hedonism, there is nothing that binds them. The surrounding darkness and the leafless trees with their branches that reach for the sky in vain make it clear there is no real transcendence.

123_daniel-richter-punktum-2003

In Punktum (2003) there seems to be a Messiah-like figure as well. Amidst a mass of people, painted in fiery colours, a snow-white silhouette has descended on a dark earth. Judging by the fearful and worried faces he is not in the least welcomed as a miracle worker. Over and over again, Richter demonstrates his scepticism towards great utopian projects that promise redemption. He did not fail to notice that millions of human beings have been sacrificed for the creation of a new mankind. In Captain Jack (2006) we see the blood-red silhouette of a uniformed individual with a pistol in his hand standing opposite a crowd of shaven-headed people.

20081009__20081012_E16_AE12FARICHTERB~p2

To the dismay of everyone he lets a bunch of papers slip from his right-hand. The plea is rejected, the last judgement has been made and everybody must die. And yet the canvas vibrates with colour, what’s more, it is composed of an abundant décor of heterogeneous architectural elements.

Tuwenig

No matter how much Richter´s characters yearn for redemption though, they never escape the battlefield of nature and history. In Tuwenig (2004) a woman wearing a vaudeville suit is surrounded by wolfhounds in a nocturnal forest. Her defiant gesture is that of a bewildered animal tamer. Amidst the green grass red paint splatters swarm and in the background we descry the Grim Reaper. It is a powerful and also witty image of the human condition. This is also where the strength of Richter’s work lies: gravity and nimbleness are in continuous dialogue. With the casualness of a rich inheritor he scatters quotations from the entire history of art, cartoons and other mass media. Actually, they can hardly be called quotations, since he has hidden and translated them too well into his own idiom.

2_312

In Pink Flag (2003) dogs, horses and wrestlers are fighting against the background of a flat gallery that is suggested by an abstract mosaic of colourful compartments. Despite the war in which everyone fights against everyone, Richter’s phenomenal range of colours offers some consolation. Splendid is also his use of luminescent colours, which have been derived from infrared heat-sensitive cameras. Thus the bodies of his characters seem to give away their emotional temperature. Apart from this, Richter’s spectacles often are bathed in lightning, and X-ray- or atomic flashlight. Explosive and momentary light that reveals the transience of everything. On numerous large formats Richter alternates his virtuoso Bruegelian mass choreography with the seemingly casual painter’s gesture: it is just art, not reality. Exactly this toning down makes his work even more truthful.

Rogier Ormeling (translation: Robert-Jan Breeman)

Advertisements
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s