Tankman: geen held maar een mens

Fernando-Sánchez-Castillo-Tank-Man-2013

In de nacht van 3 op 4 juni 1989 maakte het Chinese leger op bloedige wijze een eind aan de bezetting van het plein van de Hemelse Vrede door studenten en burgers die democratische hervormingen eisten. Het precieze aantal dodelijke slachtoffers zullen we vermoedelijk nooit weten, wellicht loopt het in de duizenden. Op 5 juni verliet een triomfantelijk dansende tankcolonne het plein via Changan Avenue. Plotseling liep een jongeman in een wit overhemd met in beide handen een boodschappentas de weg op, ging met ware doodsverachting voor de voorste tank staan en zwaaide met een van de tassen bij wijze van wegwezen-gebaar. Vanaf het balkon van zijn kamer in Hotel Beijing was journalist Charles Cole getuige van het adembenemende gebeuren. De tank probeerde verschillende keren om de man heen te rijden maar deze versperde telkens de doorgang. De tankbestuurder zette de motor af, waarna de man bovenop de tank klom, op het deksel sloeg en tegen de inzittenden schreeuwde. Nadat hij weer van de tank was afgesprongen startte de motor, maar opnieuw blokkeerde de man de weg. Het geduld van de militairen leek tot het uiterste te worden getart, dit kon niet lang doorgaan, elk moment kon de man overreden of neergeschoten worden. Plotseling trokken twee omstanders hem mee: gewone burgers, veiligheidsagenten in burger? We weten het niet.
Zich bewust van het feit dat de veiligheidsdienst hem vanaf een dak aan de overkant van de straat had zien filmen stopte Cole het rolletje in een plastic kokertje, verborg het snel in de sjoelbak van de wc, deed de deksel er weer op en herlaadde zijn camera met een nieuwe film. Na tien minuten brak de veiligheidsdienst door zijn kamerdeur naar binnen, haalde de rol uit de camera en vertrok in de veronderstelling dat de beelden van de man die de tankcolonne tot stoppen dwong  het Westen nooit zouden bereiken. Anderhalve dag later ging Cole via achterstraatjes weer naar het hotel: wat tot de meest iconische filmbeelden van de 20e eeuw zou gaan behoren had al die tijd in de spoelbak gedreven zonder dat iemand had doorgespoeld. De beelden gingen de wereld over en deze jongeman werd een inspiratiebron en een symbool voor velen, vooral voor de demonstranten in Oost-Europa die datzelfde jaar nog bijdroegen aan de val van het Ijzeren Gordijn en de Berlijnse Muur.

Was hij een held? Wellicht past hem een groter compliment: hij was een mens.

Aangezien we hem nooit van voren hebben gezien, heeft hij voor ons geen gezicht, zoals zijn naam tot op heden ook onbekend is gebleven en hij daarom inmiddels Tankman is gedoopt. Juist daardoor kon hij iedereen zijn, een Everyman, een Elckerlyc: een onpersoonlijke personificatie van het individu dat in opstand kwam tegen een collectivistisch regime. Over zijn lot is weinig bekend. Heeft de veiligheidsdienst hem gearresteerd? Is hij geëexecuteerd? Of is hij weer opgegaan in zijn alledaagse bestaan?

De Spaanse kunstenaar Fernando Sánchez Castillo (1970), die eerder sculpturen maakte die de Franco-dictatuur aan de kaak stelde, ontwierp een beeld van Tankman dat werd vervaardigd met een 3D-scanner, een 3D-printer en een robot die de figuur uit polyurethaan hakte. Om Tankman toch een gezicht te geven scande hij de hoofden van Taiwanese studenten in Madrid. Tankman is even wit en bijna even groot als de David van Michelangelo in Florence, ook een beeld van een underdog die het volgens de bijbelverhaal opnam tegen een overmacht. Uit respect voor Michelangelo, is Sánchez Castillo’s Tankman echter 5.16, dwz één cm kleiner dan de David. Hoe subtiel.

Tankman is nog te zien t/m 13 september op de solotentoonstelling Fernando Sánchez Castillo – El sueño de la razón/De slaap van de rede in de Rabo Kunstzone van de Rabobank in Utrecht.

PS

Onlangs is Tankman ook elders in Utrecht gespot. Naar het schijnt doet hij zijn boodschappen, of all places in the world, in winkelcentrum Hoog Catharijne. Of is het vooral om ons eraan te herinneren dat er behalve consumptie-artikelen nog andere zaken van waarde zijn?

tankman1

Dit als onderdeel van de internationale kunstmanifestatie Call of the Mall t/m 22 september

450px-Goddess_of_Democracy_replica    27182106

Een bronzen replica van de             Vrijheidsbeeld Domplein Utrecht                                         “Godin van de Democratie’                                                                                                             haastig gecreëerd door studenten                                                                                               van de kunstacademie van                                                                                                           Beijing en tijdens de bezetting van                                                                                                     het Plein van de Hemelse Vrede                                                                                                opgesteld tegenover het monumentale                                                                                 portret van Mao

Advertisements
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s