Asiel en een Schilderij voor Edward Snowden

simone_lucas_das_fliegende_auge_2009_slm_1_580x2000_q80 Das Fliegende Auge 2007, Simone Lucas

‘Bevriende naties bestaan niet, alleen inlichtendiensten,’ stelde de voormalige Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Henry Kissinger ooit. Kortom: iedereen bespioneert elkaar. In haar hoofdredactionele commentaar neemt The New York Times vandaag echter geen genoegen met een dergelijk argument.

‘We are not reassured by the often-heard explanation that everyone spies on everyone else all the time. We are not advocating a return to 1929 when Secretary of State Henry Stimson banned the decryption of diplomatic cables because “gentlemen do not read each other’s mail.” But there has long been an understanding that international spying was done in pursuit of a concrete threat to national security.
That Chancellor Merkel’s cellphone conversations could fall under that umbrella is an outgrowth of the post-9/11 decision by President Bush and Vice President Dick Cheney that everyone is the enemy, and that anyone’s rights may be degraded in the name of national security. That led to Abu Ghraib, torture at the secret C.I.A. prisons, warrantless wiretapping of American citizens, grave harm to international relations, and the dragnet approach to surveillance revealed by the Snowden leaks.

Met dank aan Snowden. De staat kan alles over je te weten komen. Waar blijft het protest?‘, zo vraagt de Groene Amsterdammer zich deze week af. In de Economist lezen we: ’Dutch reactions to the NSA scandal may be atypical for Europe, because the Dutch generally have a higher tolerance for government surveillance than many other countries.’
Tsja: in Nederland wil men juist dat er inbreuk wordt gemaakt op de privacy, niet alleen houdt men ’s avonds de gordijnen open zodat iedereen naar binnen kan kijken, bovendien was het tv-programma Big Brother een Nederlandse uitvinding. Men demonstreert hier slechts vóór het recht om via de schoorsteen huizen binnen te dringen.

In maart 2010 toen ik een maand lang te gast was bij Galeries.nl, schreef ik nav Das Fliegende Auge van de Duitse kunstenares Simone Lucas-een schilderij dat samen met asiel zou kunnen worden aangeboden door Angela Merkel  aan Edward Snowden-over dit thema:

De expo waarop dit even fascinerende als verontrustende schilderij van Simone Lucas(1973) was te zien, is reeds voorbij. Toch wil ik het hierover hebben omdat het, al of niet bedoeld, reflecteert over een belangrijke culturele kwestie. Te weten: de kwestie van het oog.
Haar evolutie voltrok zich in een half miljoen jaar: van lichtgevoelige cellen op dierenhuid naar het menselijke oog.
‘Het is zo complex dat ik het er Spaans benauwd van krijg’ schreef Darwin aan een vriend.
Zo’n gevoel bekruipt je ook bij Das Fliegende Auge. Het reusachtige oogwit, de iris met haar regenboogzweem en de pupil. Het is allemaal zo verfijnd en kwetsbaar, dat je je blik wil afwenden. En je eigen ogen wil sluiten om ze te beschermen. Tegelijk blijf je kijken, want niets is zo hypnotiserend als één oog. Zo bestaat er een oude mythe die zegt dat de betoverende blik altijd door één oog kijkt, omdat men niet in twee gaten tegelijk kan vallen.
Zo wordt er ook nooit gesproken over de ogen van God, maar altijd over hét oog van God. Die heeft immers aan één alziend oog genoeg. Dat was al zo bij de Egyptische valkgod Horus, de meester van de lucht en de hemel. Hij had één oog voor overdag: de zon, en één kijker voor ’s nachts: de maan. Het oog van Horus was een alomtegenwoordig symbool in Egypte, het keek je overal aan. Vanaf deuren, muren, sarcofagen en ga zo maar door.

rechtsam0
Wanneer de mensen zich onbespied waanden dan was er nog altijd het oog van Horus dat hen tot inkeer bracht. Dat was wel nodig, zonder dat oog gedroegen zij zich alsof ze zelf God waren. Want daarin lag een belangrijke functie van de religie: het was een poging om culturele verboden, zoals het moordverbod, te bekrachtigen en te heiligen, door te zeggen dat God ze had uitgevaardigd.
Eigenlijk was het oog van Horus de eerste bewakingscamera.
Als je zijn oog op de muur van je huis had dan gingen de dieven naar de buren. Een hele handige uitvinding dus, dat vonden ook de Christenen, die namen het over. Al was het vooral door over God’s alziend oog te spreken.

Godsdienst is een van de oudste strategieën van de mens om zich tegen de overmacht van de natuur te verdedigen. Een poging om door de creatie van goden, tot wie kan worden gebeden, invloed over het eigen lot te krijgen. Religie kwam dus ook voort uit het verlangen naar macht. En daarin school tevens het gevaar. Want de religie bleek inderdaad een uitgelezen instrument om macht uit te oefenen. Bij voorkeur door een bewakingscamera in de geest van de gelovigen te plaatsen.                                                 Aldus ging het oog van God steeds strenger terugkijken, alsof het werkelijk God was. Het werd een heel boos oog. Zo gaat het altijd met uitvindingen die de mensen ten dienste moeten staan: ze keren zich evengoed tegen hen. Het oog van God werd het oog van de inquisitie. En later, toen de staat de rol van de religie overnam, werd het oog van God het oog van de totalitaire staat. Waartoe dat geleid heeft, daar weten we alles van.
Maar hoe is de situatie vandaag de dag? In Nederland? Onze nationale veiligheidsobsessie heeft ons richting controlestaat gevoerd. Van minuut tot minuut wordt ons leven geregistreerd, de datahonger is niet te stillen. In allerlei systemen worden onze gegevens opgeslagen. Het elektronisch kinddossier, elektronisch pätientendossier, wat wij bellen, e-mailen, surfen, de OV-chipkaart, de routeregistratie straks wanneer het rekeningrijden wordt ingevoerd, onze vingerafdruk, welke boeken we bij de bilbliotheek lenen, het houdt niet op. Nederland is zo’n beetje wereldkampioen telefoontappen per vierkante burger. Al die systemen maken fouten, kunnen gehackt en misbruikt worden. Gegevens zullen op straat komen te liggen, zoals in Engeland al voortdurend gebeurt. Ook de Nederlandse politie springt er niet bepaald zorgvuldig mee om, zoals uit het ene na het andere krantenbericht blijkt. Ja, we zijn aan het leren, zegt men dan ter verontschuldiging. Maar als politie-agenten in staat zijn hun buurmeisje te vermoorden, waarom zouden ze dan niet ook onze gegevens doorverkopen?
Waarom is de Nederlandse burger zo BLIND van vertrouwen?
Leert de geschiedenis ons dat? Ik dacht het niet. En dat allemaal om die paar terroristen en pedofielen te vangen. En dat allemaal, onder het bewind van de heren Donner en Hirsch Ballin, twee ministers van het christelijke alziend oog.
Al in 2007 publiceerde het Rathenau-instituut een rapport over Nederland onder de titel ‘Van Privacyparadijs tot Politiestaat.’ Gaat u eens kijken op de website van Privacy International  en lees wat daar over Nederland staat. Of op de sites van organisaties als Bits of Freedom , PrivacyFirst en  Vrijbit. We zijn inmiddels transparante nudisten geworden. Het alziend oog kijkt dwars door ons heen. Maar we vergeten dat we het zelf hebben opgelaten en staan er – samen met leden van de Eerste en de Tweede Kamer – gehypnotiseerd naar te kijken…

Hang Das Fliegende Auge niet in de wachtkamer van een oogarts, patiënten zouden er bang van worden.
Het past eerder in de werkkamer van Jacob Kohnstamm, directeur van het CBP, het College Bescherming Persoonsgegevens.
Wat een schilderij, of beter gezegd: een icoon. Wat een thema en zo krachtig uitgewerkt. Zo gefocust en overvol suggesties. Zo ambivalent: vol aantrekkings- en afstotingskracht. Surrealistisch en toch reëel en atmosferisch, met dank aan Richard Oelze. Mals gras, vochtige lucht, samenpakkende wolken. Toeschouwers in hun beste kleertjes. Met de handen in de zakken, terwijl ze eigenlijk niet beseffen wat er gaande is.

R

Oelze_Expectation-2 Die Erwartung 1935/36 Richard Oelze

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Een reactie op Asiel en een Schilderij voor Edward Snowden

  1. henk zegt:

    great
    transparante nudist
    very true

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s