Tracey Emin: Geen Geheimen Meer

4994051224_d8c9f4b7b2_z           TraceyEminRomanStandardNYC_highres

Romeinse legioenen hadden een adelaar als standaardsymbool. Als anti-hiërarchisch  antwoord op dit machtssymbool maakte Tracey Emin Roman Standard een vier meter hoge paal met daarop een bronzen spreeuw. Ook vervaardigde zij soortgelijke sculpturen als ode aan andere alledaagse vogels, zoals de merel.  Wanneer je zo’n vogelbeeld opeens nietsvermoedend in een park tegenkomt zoals bijv in Liverpool of in 2013  op Petrosino Square in New York dan ben je geneigd het voor een levende vogel te houden. Tevens  een modern trompe-l’oeil (oogbedriegertje) dus.

cf5d60f0ac61694b48e34d801bd4c0ba_0  Tracey-Emin-Good-Body-2014-(medium-res)Good Red Love(2014)                                                              Good Body (2014)

Tot 16 november heeft Emin een nieuwe grote show The Last Great Adventure Is You in de Londense White Cube: monumentale borduurwerken, tekeningen, schilderijen en bronzen sculpturen, met als overheersend thema haar ouder wordende lichaam.                 Volgens T.S Eliot dienden de dichter en de kunstenaar te depersonaliseren: poezië ligt niet in de emotie en de uitdrukking van de persoonlijkheid maar in het ontsnappen aan de emotie en de persoonlijkheid. Tracey Emin heeft daar duidelijk nog steeds geen boodschap aan. Hoewel, op veel recente werken ontbreken gezichtskenmerken… is ouder worden immers niet ook synoniem met depersonaliseren?

Tracey-Emin-Up-straight-2014-(medium-res) Straight up (2014)

Over haar beroemde werk My Bed dat recentelijk voor 2,3 miljoen pond werd afgehamerd schreef Rudi Fuchs in het aan het verschijnsel Selfies gewijde zomernmmer van De Groene Amsterdammer dat dit ‘eigenlijk de selfie is’. De laatste expo onder zijn Stedelijk-directeurschap, tevens de laatste voordat het museum dichtging om te worden verbouwd, was Tracey’s grote solo eind 2002, waarover ik destijds schreef voor het Financieel Dagblad.

20091202033247_traceyemingotall  I’ve got it all (digital print)                                                                             

GEEN GEHEIMEN MEER

Tijdens de persconferentie komt ze binnen in mantelpakje met decolleté, cowboylaarzen en damestasje en schuift aan naast directeur Rudi Fuchs. Als een kruising tussen Calamity Jane en Margaret Thatcher. Maar eigenlijk is zij volkomen zichzelf, want zij is wie ze is en niemand anders: de Engelse kunstenares Tracey Emin (1963). ’I’ve never seen my work look so classical,’ zegt ze over de tentoonstelling en bedankt Rudi Fuchs en het Stedelijk nogmaals voor hun moed omdat ze het aangedurfd hebben om zonder enige vorm van censuur als eerste in de wereld een museaal retrospectief van haar werk te brengen.

Tracey Emin You  forgot to kiss my soul

Door middel van handgeschreven brieven, dagboekfragmenten, tekeningen, foto’s, installaties, video’s, als graffiti op dekens geborduurde losse zinnen, neonteksten en allerlei ingelijste memorabilia waaronder souvenirs van de tandarts en de dokter, vertelt Emin over haar leven. Over haar jeugd in het kustplaatsje Margate, waar ze op dertienjarige leeftijd werd verkracht, haar pogingen om dit trauma te boven te komen, haar liefdes en promiscuë sexleven, haar zwangerschap, haar innerlijke strijd rond haar abortus, het dodelijke verkeersongeval van haar oom Colin, etc etc.
‘Geheimen hebben is één van de gevaarlijkste dingen die je kunt doen,’ zo zei ze eens. Als je je toch nergens kunt verbergen en het leven toch altijd inbreuk op je maakt dan kun je jezelf beter volledig blootgeven, dan heb je tenminste zelf de regie, zo zal ze ongeveer gedacht hebben. Wie beroemd is krijgt paparazzi achter zich aan. Tracey volgde het omgekeerde traject. Door haar eigen paparazzo te zijn werd zij een beroemdheid, een superster van de hedendaagse Britse kunst.

artwork_images_424046260_129602_tracey-emin  Emin-Tent-Interior

In 1995 zorgde zij voor opschudding door een iglo-tent te exposeren waarvan de binnenkant geborduurd was met de namen van iedereen met wie ze het bed gedeeld heeft: van familieleden tot aan seksuele partners en haar geaborteerde foetus.

emin

Wereldfaam verwierf ze met het tentoonstellen van haar bed waarin ze drie dagen met wodka en zelfmoordgedachten had doorgebracht: onopgemaakt, compleet met vuile lakens, tampons en volle asbakken. Niemand is democratischer dan Tracey de anti-sfinx. De opperpriesteres van de hedendaagse anti-mysteriecultus. Alles moet in de openbaarheid. Big Sister Tracy schreeuwt en vloekt en lacht en huilt. Alle tekenen wijzen onmiskenbaar in dezelfde richting: Tracey leeft en is een mens van vlees en bloed. De koningin van de exhibitionistische emotiecultuur. Keer jezelf zo binnenste-buiten tot de grenzen tussen binnen en buiten, tussen de privé-ruimte en de publieke ruimte volkomen vervaagd zijn. Zeg alles wat je denkt en voelt, geef al je geheimen prijs tot je volledig transparant bent en  van diepte geen sprake meer is omdat bodem en oppervlakte samenvallen. Is het een wonder dat Tracey juist in Nederland, (waar ook Big Brother werd bedacht) de gelegenheid krijgt voor haar eerste museale overzicht?

Sad Shower in New York 1995 by Tracey Emin born 1963 Sad shower in New York 1995

Toch, net op het moment dat er achter Tracey’s rauwe naaktheid niets te zoeken lijkt, blijkt er sprake van het tegendeel. In haar monoprints bijvoorbeeld zien we breekbare existentiële figuurtjes verloren in de omringende leegte van het papier. Helemaal alleen wonend in een omhulsel dat vreemde kuren vertoont. In een lichaam waarmee ze het zullen moeten doen omdat er niets anders opzit.

tracey-emin_do-not-expect-to-be-a-mother-national-galleries-215x300

Al haar kunstwerken zijn een soort zelfgenezingsceremoniën waarbij ze haar
demonen oproept teneinde deze om te zetten in een positieve vitale kracht. Zoals in bepaalde culturen uitsluitend jonge geesteszieken die zichzelf hadden weten te genezen, tot sjamaan werden uitverkozen, zo werd Mad Tracey from Margate een moderne vrouwlijke sjamaan. Wat ze zegt tegen zichzelf zegt ze tegen de wereld: maak wat van je tegenslagen, doe er wat mee, blijf niet in het slachtofferschap hangen. Levenskunst is de ware kunst. Tracy is kortom een rolmodel ook al weet ze heel goed dat het leven haar niet zal sparen. Maar juist doordat ze zich overgeeft aan de tragiek kan ze lachen om de absurditeit van het bestaan.

Is Legal Sex Anal 1998 by Tracey Emin born 1963

Gevoel voor humor kan haar niet ontzegd worden. Neem nou The Bailiff (De Deurwaarder), in een soort houten kleedhokje dat groot genoeg is voor één persoon, zien we op een video Tracey een trappenhuis oplopen en op een deur bonzen: ‘Doe open!’ Binnen schrikt een andere Tracey van de bank op en roept door de deur: ‘Wie is daar?’ Tracey vloekt en tiert en trapt tegen de deur maar ze wordt niet binnengelaten. Ten slotte gaat ze weg maar niet zonder een dreigement: ’Ik ga nu maar ik zal terug komen. En jij zult altijd bang blijven. Ik zou je deur maar stevig op slot houden want ik kom terug!’

tr_2153582b
Tracey Emin is innerlijk verdeeld, zelfs zij moet zichzelf regelmatig dwingen om de deur open te doen en zich aan de openbaarheid prijs te geven. Maar Tracey’s ware gezicht is haar beschermende masker. Volgend jaar wordt ze veertig, dan verschijnen ook nog een boek en een film over haar: Tracey the movie?

coffin1

Ook al wil ze tachtig jaar worden, haar eenvoudige en onbewolkt hemelsblauwe kist heeft ze al zelf gemaakt. Tijdens de begrafenis zal het ongetwijfeld druk worden. Het zou me niet verwonderen als zij zelf tijdens de dienst zou zingen: ’I did it Tracey’s way.’ Wellicht wordt ze in een muur van een of ander museum bijgezet. Maar zover is het nog lang niet, daar is ze veel te levenslustig voor. Zij zal zich nog lang aan de mensen blijven openbaren, teneinde hen in de gelegenheid te stellen om te gluren en hun eigen geheimen te koesteren. Leve de achterkamertjes!

Rogier Ormeling

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s