LEVENSTEKENEN: HAZEM ALHAMWI

fe07c40aee5feeaf8b0a1e695269003f

LEVENSTEKENEN

Dit jaar presenteert het Arabisch Filmfestival ondermeer een documentaire van de Syriër Hazem Alhamwi (1980). In From My Syrian Room(2012) vertelt hij over zijn jeugd en zijn leven voordat hij in 2014 zijn geboorteland ontvluchtte. Samen met familieleden, vrienden en kennissen—al of niet onherkenbaar door masker en stemvervormer—schetst hij een uiterst beklemmend beeld van de repressie door het Assad-regime dat al sinds 1970 aan de macht is. Bijvoorbeeld van de indoctrinatie die op de lagere scholen begint, in de vorm van de slogans die ter verheerlijking van de ‘eeuwige leider’ moeten worden gescandeerd. Decennia lang werden elke kritiek en oppositie meedogenloos de kop ingedrukt Berucht is het bloedbad in Hama in 1982, toen een opstand van de Moslimbroederschap werd neergeslagen en vele duizenden werden vermoord. Anderen verdwenen jaren achter tralies, zonder te weten wat precies hun misdaad was, terwijl hun families onkundig werden gehouden van hun verblijfplaats. Een oom van Hazem zat drieëntwintig jaar in de gevangenis. Enkel en alleen omdat hij weigerde te werken met president Hafez al-Assad. De totalitaire surveillance was zodanig dat je zoals in de docu wordt gezegd: ‘het gevoel
kreeg dat je om te ademen toestemming moest vragen aan de veiligheidsdienst.’
Na zijn dood werd Assad in 2000 opgevolgd door zijn zoon Bashar die in Londen studeerde en hervormingen leek te beloven. Daar kwam echter niets van terecht. Dit leidde tenslotte in 2011 tot de volksopstand die door het bloedige optreden van de regering ontaardde in een gruwlijke burgeroorlog. Die volgens de laatste schattingen inmiddels meer dan 200.000 doden eiste terwijl 3,3 miljoen mensen waarvan 1,6 miljoen kinderen het land zijn ontvlucht. Al liggen de werkelijke aantallen waarschijnlijk veel hoger.

hazim-alhamwi

Hazem die de kunstacademie van Damascus doorliep kon de dictatuur slechts verdragen door te tekenen: ‘Ik teken om in leven te blijven, zodat ik een reden heb om te leven. Toen de gevechten uitbraken voelde ik dat de dood mij omringde en wilde ik de laatste sporen van mijn leven vastleggen.’ Het maagdelijke tekenvel vormde dus een onmisbare oase en levensbron temidden van de gruwelen. De enige plek waar hij zijn gedachten, de expressie van de pijn de vrije loop kon laten.

1f46061d3d7657065ec134e28cb055bd        208dd87b6d596384f4c20c9ea91a88c2

Naast de documentaire presenteert het Arabisch Filmfestival dan ook een kleine expositie van Hazems tekeningen. Die kunnen worden onderverdeeld in twee categorieën. Ten eerste de penseeltekeningen in inkt die deels schatplichtig zijn aan de ornamentele en ritmisch repetitieve abstracties van de islamitisch-damasceense versieringskunst. In de duizelingwekkend tekendichte vervlechting van golvende lijnen en abstracte patronen treden echter ook figuratieve elementen naar voren. Vooral ogen, maar ook lippen, soms een heel maskerachtig gezicht met een open mond. Al laten die menselijke kenmerken zich vaak niet fixeren omdat het beeld door de caleidoscopische zindering van talloze details en grijs- en zwartnuances fluide blijft. In feite zijn dit visualisaties van de kolkende, om vrijheid schreeuwende menigten in de Syrische straten tijdens het begin van de opstand. Het terugkerende ogenmotief staat symbool voor het feit dat het volk uit de hypnose is ontwaakt en weigert nog langer te buigen en haar lot passief te ondergaan. De ogen laten zich niet langer neerslaan en blinderen door de oogarts en dictator Bashar al-Assad.

normal_still_4            5008be95b43c819536201ee523a59f1a

In zijn karikaturen laat Hazem vooral zien waarom de opstand  niet kon uitblijven. Keer op keer stelt hij de ondraaglijke, mensonterende repressie aan de kaak. Zie de tekening van het miniscule gebogen figuurtje op een overhangende rotspunt, dat als het ware onder schot wordt gehouden door een reusachtige arm met priemende vinger. Neem de man die de soldatenlaars kust die bovenop een geplet hoofd staat. Of die man tegen de achtergrond van een gevangenis, wiens getraliede gezicht lijkt te zeggen: ook buiten is van vrijheid geen sprake. Alleen in de beslotenheid van zijn kamer, hervond Hazem met behulp van zijn pen op het papier zijn menselijkheid.

Rogier Ormeling

De documentaire From My Syrian Room is te zien Rialto (Amsterdam) en Lantaren Venster (Rotterdam).

De tekeningen van Hazem Alhamwi zijn te zien in de Oranjekerk, om de hoek bij Rialto. Openingstijden woensdag 22 april t/m zondag 26 april in de Oranjekerk van 12 00-15.00.

Vr 24 april | 17:00 uur | Rialto

Aansluitend debat Syria in perspective over de huidige situatie in Syrië (voertaal: Engels) o.l.v. festivaldirecteur Adel Salem en journalist en regisseur Nadia Moussaid. Gasten: regisseur en kunstenaar Hazem Alhamwi, islamologe Nuweira Youskine die in Damascus onderzoek deed naar de Arabische taal en cultuur, Jan Jaap van Oosterzee, beleidsadviseur Midden-Oosten bij PAX for Peace en Hind Shoufani, regisseur van de documentaire Trip Along Exodus.

Na het debat is er gelegenheid om de tentoonstelling van Alhamwi te bezoeken.

Zo 26 april | 20:30 uur | Rialto

Na de film is er gelegenheid om de tentoonstelling van Alhamwi te bezoeken.

Zo 3 mei | 17:00 uur | LantarenVenster

Synopsis docu: http://cinemaarabe.nl/portfolio-item/from-my-syrian-room/

 

 

 

 

 

 

 

Advertisements
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s