
Why didn’t we see it? Did we not want to see it? These were the questions that, after Feb. 24, 2022, prompted longtime Moscow correspondent for Stern magazine, Katja Gogler, and her husband, Georg Mascolo, former editor-in-chief of Der Spiegel, to conduct an in-depth investigation into Germany’s Russia policy during the Putin era. The result is a conscientiously detailed page-turner, just as compelling as mindboggling with the telling title: “Das Versagen” (The Failure).
When Gerhard Schröder became chancellor in 1998, he received a secret dossier from the foreign intelligence service, BND, pointing to the symbiotic relationship between the Russian secret services and the Russian mafia, with the “emphatic support” of the Yeltsin government.
In 1999, shortly after former KGB officer in the GDR and FSB director Vladimir Putin was appointed prime minister, the German embassy in Moscow reported that Chekists had taken power. The German secret services were therefore skeptical when Putin became president: “From the outset, the BND regarded him as a head of state deeply entangled in organized crime and secret service structures. A kind of KGB Mafia, a criminal at the top of the state,” according to former BND Vice President Arndt Freytag von Loringhoven.
This seems forgotten during the Orthodox Christmas celebrations in Moscow in early January 2001, to which Putin invited the Schröder couple. An unforgettable day: Red Square walk, romantic sleigh ride through Kolomenskoye Park with its old tsarist residence, Giselle ballet at the Bolshoi, worship at Christ the Savior Cathedral, and a visit to the home of the Putins. The two men even went to the sauna together.
Thus blossoms an indestructible bromance and partnership between Germany and Russia. For Putin, Germany, already Russia’s most lucrative export market for gas and oil, is the means to his ultimate goal: restoring Russia as a world power. Remarkably, their meetings occur mainly in private; Foreign Minister Yoschka Fischer, advisors, and protocol staff are kept out as much as possible, while interpreters are unnecessary.
Although he had already subjugated the Russian media and still wages a particularly brutal war in Chechnya, Putin also succeeds in winning over the Bundestag in September 2001.
His speech, delivered in German, seems to herald a new era of peaceful German-Russian relations and earns him a standing ovation. However, key points were devised by two Germans who had been consulted beforehand: Horst Teltschik, co-negotiator of German reunification, and Klaus Mangold, chairman of the East-Committee, the trade association that promotes economic relations with countries east of Germany. In fact, the Bundestag members are applauding German wishful thinking about a joint European, economic, and democratic future with Russia.
In 2005, at the end of his chancellorship, Schröder strikes a deal with Putin, the actual head of state-owned Gazprom, to build a gas pipeline through the Baltic Sea to Germany. Barely 15 days after his resignation, he becomes chairman of the shareholders’ committee of the Nord Stream pipeline. A controversial move, smacking of revolving door corruption, marking the beginning of a long and highly profitable career in Russia’s gas and oil empire, including as a prominent Kremlin lobbyist.
Together with former Stasi agent, Putin confidant, and Nord Stream 1 and 2 CEO Matthias Warnig, Schröder bears primary responsibility for Germany’s dependence on Russian gas. Just like his successor Angela Merkel, who also insists, until the end of her tenure in 2021, that the pipelines are a purely private economic project. Though her governments wield a political argument too: close economic relations foster democratization. A grave misconception: Germany’s energy dependence, its billions, actually sustain the Putin system and fuel his imperialist dreams.
In 2008, the NATO summit in Bucharest is dominated by heated discussions over the membership applications of Georgia and Ukraine. US President George W Bush is in favor, thus refusing to grant Putin, to whom this is a red line, veto power. Ultimately, NATO’s door is formally opened to both countries, yet actual accession is impeded: largely due to Merkel, there is no membership action plan. Georgia and Ukraine remain in limbo security-wise, though Merkel believes in hindsight that the Bucharest compromise prevented a direct Russian attack on a still defenseless Ukraine.
Which makes it even more incomprehensible why her government does not develop a Ukraine-strategy but effectively rewards Russia’s 2008 invasion of Georgia by entering into military cooperation with Moscow. Though Russia won the brief war against Georgia, its army did not make a good impression. Putin, therefore, seeks to modernize it, and the Germans, while making substantial cuts to their own defense, are willing to help. Military cooperation leads to trust, and that leads to peace, so goes the argument.
This leads to years of negotiations on the export of sensitive weapons technology to Russia. At the top of Russia’s wish list, alongside the Leopard tank: the state-of-the-art Altmark military training center. Here, laser-based simulated combat comes as close as it gets to lethal action with live ammunition. Every tank or soldier that is hit is recorded. Thousands of sensors feed battlefield data in real time into the Duell Simulator computer program, which acts as an objective referee.
The Russians want no fewer than eight of these centers, which should be operational by 2020, a mega deal for arms manufacturer Rheinmetall, worth around €1 billion ($1.2 billion). In June 2011, Russian Defense Minister Serdyukov and Chief of General Staff Makarov visit Rheinmetall in Unterluss – Europe’s largest private weapons testing area – on the occasion of the festive signing ceremony for the first center, worth €135 million ($160 million).
In subsequent years, Rheinmetall engineers travel frequently to Mulino in Russia, where the training center is to be situated, while Russian experts are welcomed at Rheinmetall and the Bundeswehr. Plans are also being made for the exchange of officers to the respective headquarters and for joint German-Russian maneuvers north of St Petersburg.
However, at the last minute, due to the annexation of Crimea, the German government terminates the military cooperation. Export licenses for the training center and the mobile field camp, both ready for delivery, are rescinded. Nevertheless, even without further Rheinmetall support, a combat training center is being put into operation in Mulino. In September 2021, Sapad-21, one of the last major rehearsals for the large-scale attack on Ukraine, is held here.
Incidentally, Gogler&Mascolo forgot to note that military cooperation with NATO member Germany was completely at odds with the narrative that the alliance posed a threat to Russia.
When Russia in 2014 also wages war in Donbas, Merkel commits herself to a ceasefire and a lasting solution during the Minsk-process. Ukrainian ambassador to Berlin Andrij Melnyk lauds the Minsk II agreement as her courageous diplomatic masterpiece: “It stopped Putin’s advance. But then Merkel continued to cozy up to him instead of responding forcefully, which was a fatal mistake.”
Not only does Minsk II ultimately prove unacceptable to the Ukrainian parliament, but the border with Russia also remains open. The ceasefire is never observed or strictly enforced, leading to an even more devastating war.
Even the hybrid war against Germany itself remains without significant consequences. Whether it concerns, as in April 2015, hacks of Bundestag accounts including Merkel’s by Russia’s GRU, polarizing disinformation, instrumentalization of migration flows, assassinations with chemical weapons in England, the murder of a Chechen asylum seeker in Berlin, etc., during her 16-year reign, Merkel undermines her own willingness to engage in dialogue by failing to pair it with deterrence.
Not only is military aid to Ukraine taboo, the German government even fails to empower its own democracy, as cyber security and military defense are being neglected.
Moreover, Russian money is still welcome. Take Putin’s old judo buddy, billionaire Arkady Rotenberg, who built the illegal Kerch Bridge that tethers Crimea to Russia, despite EU sanctions, he is able to acquire the most expensive real estate projects in Munich, Berlin, and elsewhere.
“The idea that political change could be achieved through economic integration was the greatest failure of German foreign policy,” says Sigmar Gabriel, who served under Merkel, first as Minister for Economic Affairs and later as foreign minister, in self-critical hindsight. Which does not absolve him from the fact that he was largely responsible too.
Despite the annexation of Crimea and the Donbas war, the hybrid war against Germany itself, warnings and massive resistance from Central and Eastern European states, the US, the European Parliament, and the European Commission, as well as a Bundestag motion by the Greens to halt construction, the government remained adamant in pursuing Nord Stream 2.
To keep the Minsk process going, it was deemed necessary not to annoy Putin by depriving him of his pet project. Moreover, cheap gas for German industry and consumers was more important than solidarity with Eastern Europe. Consequently, Russia’s share of total German gas imports would increase significantly to 55% in 2022.
Germany’s mindboggling blindness to the geopolitical dimension and its national security interests comes even more to the fore in its approval of an asset swap between the German oil and gas company BASF/Wintershall and Gazprom. As a result, Germany’s largest gas storage facility in Rehden falls in September 2015 into Russian hands. In September 2021, the average fill rate of German gas storage facilities is 64%, with Rehden at 4%, causing prices to surge. According to indications the BND obtained, replenishment was blocked by the Kremlin.
“I am so furious with us because we have failed historically,” tweeted Annegreet Kramp-Karrenbauer, Minister of Defense from 2019 to 2021, on Feb. 24, 2022.
“Das Versagen” is a poignant book. Especially since Germany, more than any other country, has accepted responsibility for its own criminal history, and now, once again, has to face up to its own failure. And it can only be regarded as a particularly tragic twist of fate that this failure arose in part precisely from the commendable German willingness to learn from the mistakes of the past.
Gogler & Masculo: “Above all, we owe this evaluation, at the very least, honesty and sincere attention, to the people of Ukraine. They have been braving the war for years. They are paying the highest price. Every single day.”
Meanwhile, since the United States drastically reduced its security assistance to Ukraine, Germany has stepped up to the plate and was far by the biggest donor in 2025. In 2026, it increased its support even further. Chancellor Friedrich Merz has also taken a leading role in supporting Kyiv diplomatically.
Rogier Ormeling Kyiv Post February 21 2026 https://www.kyivpost.com/opinion/70301
HOE HET DUITSE POETINBELEID MISLUKTE BNN/VARA, Joop.nl

Katja Gogler, jarenlang Moskou-correspondent voor het tijdschrift Stern, en haar man Georg Mascolo, voormalig hoofdredacteur van Der Spiegel, ertoe brachten om na 24 februari 2022 diepgaand onderzoek te doen naar het Duitse Ruslandbeleid tijdens het Poetin-tijdperk. Het leverde een uiterst gedetailleerd en meeslepend boek op, met de veelzeggende titel: Das Versagen (De Mislukking).
Als Gerhard Schröder in 1998 bondskanselier wordt krijgt hij een geheim dossier van de buitenlandse inlichtingendienst BND dat wijst op de symbiotische vervlechting tussen de Russische geheime diensten en de Russische maffia, met de ‘uitdrukkelijke steun’ van de Yeltsin-regering.
In 1999 kort nadat voormalig KGB-officier in de DDR en FSB-directeur Vladimir Poetin tot premier is benoemd meldt de Duitse ambassade in Moskou dat tsjekisten de macht hebben overgenomen. De Duitse geheime diensten zijn dan ook sceptisch als Poetin zelfs president wordt: “Vanaf het begin af aan beschouwde de BND hem als een staatschef die diep in de georganiseerde criminaliteit en geheime dienst structuren was verstrikt. Een soort KGB-Maffia, een crimineel aan de top van de staat” aldus voormalig BND-vice president Arndt Freytag von Loringhoven.
Dat lijkt vergeten tijdens de orthodoxe kerstviering begin januari 2001 in Moskou waartoe Poetin het echtpaar Schröder heeft uitgenodigd. Een onvergetelijke dag: Rode Plein-wandeling, romantische sleerit door het Kolomenskoje park met de oude tsaren-residentie, Giselle ballet in Bolsjoj, eredienst in de Christus-Verlosser-kathedraal en visite bij de Poetins thuis. Beide mannen gaan zelfs nog samen naar de sauna.
Zo ontluikt een onverwoestbare männerfreundschaft en een partnerschap tussen Duitsland en Rusland. Voor Poetin vormt Duitsland, reeds de lucratiefste afzetmarkt van Russisch gas en olie, het middel tot zijn uiteindelijke doel: herstel van Rusland als wereldmacht. Opmerkelijk genoeg vinden hun ontmoetingen vooral onder vier ogen plaats, minister van Buitenlandse Zaken Yoschka Fischer, adviseurs en protocollisten worden er zoveel mogelijk buiten gehouden, tolken zijn overbodig.
Hoewel hij al snel de Russische media heeft onderworpen en een zeldzaam brute oorlog in Tsjetsjenië voert, weet Poetin, in september 2001, ook de Bondsdag voor zich te winnen. Zijn in het Duits uitgesproken rede lijkt een nieuw beloftevol tijdperk van vreedzame Duits-Russische betrekkingen in te luiden en oogst een staande ovatie. Kernpunten zijn echter bedacht door twee, vooraf geconsulteerde Duitsers: Horst Teltschik, medeonderhandelaar van de Duitse hereniging, en Klaus Mangold, voorzitter van het Oost-Comité, de handelsvereniging die economische relaties met landen ten oosten van Duitsland bevordert. Eigenlijk klappen de Bondsdagleden vooral voor Duits wensdenken omtrent een gezamenlijke Europese, economische en democratische toekomst.
In 2005 aan het slot van zijn kanselierschap sluit Schröder een deal met Poetin, de eigenlijke chef van staatsbedrijf Gazprom, om een gaspijpleiding door de Oostzee naar Duitsland te bouwen. Amper 15 dagen na zijn aftreden wordt hij voorzitter van de aandeelhouderscommissie van de Nordstream genoemde pijpleiding. Een controversiële, naar draaideur corruptie riekende overstap, het begin van een lange en uiterst profijtelijke carrière door het Russische gas en olie-imperium, onder meer als prominent Kremlin-lobbyist.
Met ex-Stasi, Poetin-vertrouweling en Nord Stream 1 en 2 CEO Matthias Warnig behoort Schroder tot de hoofdverantwoordelijken voor de Duitse afhankelijkheid van Russisch gas. Net als zijn opvolger Angela Merkel, die tot het eind van haar ambtsperiode in 2021 eveneens volhoudt dat de pijpleidingen een zuiver particulier economisch project zijn. Hoewel haar regeringen evengoed een politiek argument aanvoeren: nauwe economische relaties bevorderen de democratisering in Rusland. Een ernstige misvatting: de Duitse afhankelijkheid en miljarden houden het Poetin-systeem juist in stand en voeden zijn imperialistische dromen.
In 2008 wordt de NATO-top in Boekarest gedomineerd door verhitte discussies over het door Georgië en Oekraïne aangevraagd lidmaatschap. VS-president George W. Bush is voorstander en weigert Poetin, voor wie dit een rode lijn is, vetorecht te verlenen. Uiteindelijk wordt de NATO-deur voor beide landen geopend maar feitelijke toetreding verhinderd: vooral door Merkel is van een lidmaatschapsactieplan geen sprake. Georgië en Oekraïne blijven qua veiligheid in zweeftoestand, al acht Merkel het achteraf mogelijk dat het Boekarest-compromis een directe Russische aanval op destijds weerloos Oekraïne heeft verhinderd.
Dat maakt het nog onbegrijpelijker waarom haar regering geen Oekraïne-strategie ontwikkelt maar de Russische inval in 2008 in Georgië in feite beloont door een militaire samenwerking aan te gaan met Rusland. Dat heeft de korte oorlog tegen Georgië weliswaar gewonnen maar militair geen beste indruk gemaakt. Dus wil Poetin het leger moderniseren en de Duitsers blijken, terwijl zij fors bezuinigen op de eigen defensie, meer dan bereid te helpen. Militaire coöperatie leidt tot vertrouwen en dat tot vrede, aldus het argument.
Jarenlang wordt over export van de gevoeligste wapentechnologie naar Rusland onderhandeld. Op de Russische verlanglijst staat, behalve onder meer de Leopard-tank, vooral het Duitse, state-of-the-art troepenoefeningscentrum Altmark. Daar wordt tijdens combat simulaties in plaats van met scherpe munitie met lasers getraind. Elke getroffen tank of soldaat wordt geregistreerd. Duizenden sensoren voeren slagveld gegevens in real time in het computerprogramma Duell Simulator dat als objectieve scheidsrechter fungeert.
De Russen willen maar liefst acht oefencentra die in 2020 operationeel moeten zijn, een megadeal voor wapenconcern Rheinmetall van zo’n 1 miljard euro. In juni 2011 komen Russisch defensieminister Serdjukov en chef generale staf Makarov naar Rheinmetall in Unterluss – Europa’s grootste private wapentestgebied – voor de feestelijke verdragsondertekening voor het eerste centrum, ter waarde van 135 miljoen euro.
In daaropvolgende jaren reizen Rheinmetall-technici regelmatig naar Mulino in Rusland waar het trainingscentrum is beoogd, russische experts zijn op hun beurt te gast bij Rheinmetall en de Bundeswehr. Gepland zijn ook de uitwisseling van officieren naar de respectievelijke hoofdkwartieren en gezamenlijke Duits-Russische manoeuvres ten noorden van St Petersburg.
Zover komt het echter net niet, vanwege de Krim-annexatie beëindigt de Duitse regering de militaire coöperatie. Uitvoervergunningen voor het ter levering gereedstaande trainingscentrum en het mobiele veldkamp worden ingetrokken. Zonder Rheinmetall ondersteuning gaat in Mulino echter evengoed een gevechts-oefeningscentrum in bedrijf. In september 2021 vindt daar Sapad-21 plaats, een van de laatste grote repetities voor de grote aanval op Oekraïne.
Overigens vergeten Gogler & Mascolo nog op te merken dat de militaire samenwerking met NATO-lid Duitsland geheel in strijd was met het narratief dat het bondgenootschap een bedreiging voor Rusland vormde.
Als Rusland vanaf 2014 ook in de Donbas oorlog voert spant Merkel zich tijdens het Minsker proces in voor een wapenstilstand en een duurzame oplossing. Oekraïens ambassadeur in Berlijn Andrij Melnyk betitelt de Minsk II overeenkomst als haar ‘’moedige diplomatieke glansstuk: Het heeft Poetins opmars gestopt. Maar daarna heeft Merkel met hem verder geknuffeld en niet staalhard gereageerd, een fatale fout.”
Niet alleen blijkt Minsk II uiteindelijk onaanvaardbaar voor het Oekraïense parlement, ook de grens met Rusland blijft open. De wapenstilstand wordt nooit nageleefd en robuust afgedwongen, wat de aanleiding vormt voor een nog verwoestender oorlog.
Zelfs de inmiddels tegen Duitsland zelf gevoerde hybride oorlog blijft zonder echte consequenties. Of het nu gaat zoals in april 2025 om hacks van Bondsdagaccounts waaronder die van Merkel door de Russische militaire geheime dienst, polarisatie zaaiende desinformatie, instrumentalisering van migratiestromen, liquidaties met chemische wapens in Engeland, de moord op een Tsjetsjeense asielzoeker in Berlijn etc., gedurende haar 16-jarige regeerperiode ondermijnt Merkel haar eigen bereidheid tot dialoog door deze niet te paren aan afschrikking.
Niet alleen is wapenhulp aan Oekraïne taboe, de Duitse regering verzuimt zelfs haar eigen democratie weerbaar te maken, cyber-security en militaire defensie worden verwaarloosd.
Bovendien is Russisch geld nog steeds welkom. Neem Poetins oude judobuddy, miljardair Arkady Rotenberg, die de illegale Kerch-brug bouwde die de Krim met Rusland verbindt, ondanks de EU-sancties kan hij de duurste vastgoedprojecten in München, Berlijn en elders verwerven.
‘’Het idee dat politieke verandering door economische integratie te bereiken valt werd het grootste falen van het Duitse buitenlandbeleid’’, zegt Sigmar Gabriel – minister van economie en later buitenland onder Merkel – achteraf zelfkritisch. Wat niet wegneemt dat hij in hoge mate medeverantwoordelijk was.
Ondanks de Krim-annexatie, de oorlog in Oost-Oekraïne, de ongekend brute Russische interventie in Syrië ten gunste van dictator Assad, de hybride oorlog tegen Duitsland zelf, de massieve weerstand en waarschuwingen van Centraal- en Oost-Europese staten, de VS, Europese Parlement en Europese Commissie, een Bondsdag-motie van de Groenen om de bouw te stoppen, bleef de regering stug vasthouden aan Nord Stream 2. Het Minsker proces gaande houden, dus Poetin niet bruuskeren door hem zijn lievelingsproject te ontnemen, zo heette het. Goedkoop gas voor de Duitse industrie en consument was bovendien belangrijker dan solidariteit met Oost-Europa. Het aandeel van de Russische gasimport zou flink stijgen tot 55% in 2022.
De Duitse blindheid ten aanzien van de geopolitieke dimensie en het nationale veiligheidsbelang blijkt ook uit de verbijsterende goedkeuring voor een asset ruil tussen het Duitse olie- en gasbedrijf BASF/Wintershall en Gazprom. Waardoor in september 2015 Duitslands grootste gasopslag in Rehden in Russische handen komt. In september 2021 ligt de gemiddelde vulstand van Duitse gasopslag op 64%, Rehden staat op 4%, waardoor de prijzen de hoogte ingaan. Volgens indicaties die de BND ontving, blokkeerde het Kremlin de aanvulling.
“Ik ben zo woedend op ons omdat we historisch gefaald hebben” tweet minister van defensie van 2019-2021 Annegreet Kramp- Karrenbauer op 24 februari 2022.
Das Versagen is een schrijnend boek. Vooral daar Duitsland, meer dan enig ander land, de verantwoordelijkheid voor haar eigen criminele verleden heeft aanvaard en nu opnieuw eigen falen onder ogen moet zien. En het kan slechts als een bijzonder tragische speling van het lot worden beschouwd dat deze mislukking deels juist voortkwam uit de prijzenswaardige Duitse bereidheid om te leren van de fouten uit het verleden.
Gogler & Mascolo: ‘’Bovenal zijn we deze evaluatie, op zijn minst eerlijkheid en aandacht, verschuldigd aan de mensen in Oekraïne. Zij trotseren de oorlog al vele jaren. Betalen de hoogste prijs. Elke dag.’’
Sinds de VS de veiligheidheidssteun aan Oekraïne drastisch heeft teruggeschroefd is Duitsland in de bres gesprongen, in 2025 was het veruit de grootste donor. In 2026 voerde het de steun nog verder op. Bondskanselier Friedrich Merz heeft ook een leidende rol op zich genomen bij de diplomatieke ondersteuning van Kyiv.
Rogier Ormeling BBN/VARA Joop.nl https://www.bnnvara.nl/joop/artikelen/hoe-het-duitse-poetin-beleid-mislukte











